Tijdens WOII was Frankrijk in drieën verdeeld:
bezet gebied, onbezet gebied, verboden gebied.
In dit verboden gebied
onderging de dappere Ardense bevolking, uitgehongerd,
als geen ander een regime van schaarste.
We kozen dit waargebeurde verhaal
zodat de generaties die deze wreedheden niet hebben gekend
ervoor waken dat ze nooit meer voorkomen.
piepers
Paulette...
voor de maaltijd bij de begrafenis...
Aardig van je.
Zonder jou, Mathilde, hadden we alleen koolraap gehad.
En hij hield er zo van.
Dat is wat hij het meest miste.
Niet het vlees...
maar de piepers.
Zal ik ze schillen? U hebt vast wel iets anders te doen.
Wat heb ik dan te doen?
Ik schil ze wel. Dat houdt me bezig.
Ha, jongen.
Wat een mooie broek.
Ja.
Hij zit goed.
Je huwelijkspak?
Hij weet niet meer wie ik ben.
- Hij wil me niet. - Bind hem vast.
Als ik zo kijk, ben ik niet zo mager.
Maar in de spiegel zie je ook alleen maar je dikke kop.
Als je je billen kon zien...
bedroevend.
Men zou nooit naar begrafenissen moeten.
Zie je die muizengaten?
Een vlag moet gaten hebben. Dat is roemrijker.
- Maar geen muizengaten. - Zij hebben het beste te eten.
In 1914 bij de keuringsraad woog hij al 90 kilo.
Hou op, dat waren kilo's van voor de oorlog.
- Die kwamen er vanzelf aan. - En je wilde ze juist kwijt.
Als hij ging zitten, had hij twee stoelen nodig.
Een voor elke bil.
De twee stoelen van Paul waren een bezienswaardigheid.
Toen hij er nog maar één nodig had, zeiden we: "Hij gaat dood".
En nu is hij dood. Van de honger.
Onze eerste hongersnood.
En zoals het nu gaat, kon het wel eens besmettelijk zijn.
Ik zou niet raar opkijken als het een epidemie werd.
Het is geen kwaadsprekerij als we zouden zeggen
dat onze vrolijke vriend werd bespot om zijn omvang.
En hij kon er zelf om lachen.
Als voormalig kok, en een goede,
zei hij graag dat een chef-kok zonder buik
zijn sauzen geen eer aandoet.
En hoewel hij met pensioen was, pakte hij elk jaar zijn schort...
- Wat zal ik doen? - Die krijg je niet.
Helaas, de oorlog raakte hem hard.
Meer dan anderen leed hij onder de ontberingen
die we allemaal dapper dragen,
maar die zeker...
- Een konijn. - Wat?
Van de flinke eetlust...
...constant hun best deden hem te beschermen
tegen de plaag
die neerdaalde over onze streek en die voor altijd verdwenen leek
uit onze beschaving.
Hij heette "honger". Nu heet hij anders,
hij heet "schaarste"...
Blijf hier!
En als burgemeester en vriend,
geef ik blijk van mijn geloof in onze toekomst.
Rust in vrede.
Als ik die vlag niet had gehad...
Uw beurt.
Waar is een hoed anders voor?
- Ik ruil hem voor 2 forellen. - Nee.
Nee, hij is voor de weduwe.
Dat is gepaster.
Paulette.
Neem dit van me aan, het is u gegund.
Nee, hou maar.
Hij is voor u. Dat wil ik graag.
- Zo is het goed. - Bedankt.
Kijk.
Ja, ik zie het.
Het is de laatste.
Wat zeg je?
Dat is de laatste zak aardappelen.
Verdomme.
Hoe kan dat, dat het al de laatste zak is?
In september hadden we 1000 kilo.
Ik weet het.
- Vier per maand? - We eten niks anders.
En wat gaan we nu eten?
Koolraap.
Heb je de mensen gezien die koolraap eten?
Zag je ze, op het kerkhof?
Ze staan daar, maar straks liggen ze eronder.
net als Paul, die is verhongerd.
En vandaag, op zijn begrafenis, zijn de piepers op?
Dat komt slecht uit.
En dat zeg je me dan vlak voor het avondeten.
Nu heb ik geen trek meer. Ik kan zo niets eten.
Zeg niks tegen de kinderen. Dat is zinloos.
Alweer piepers!
- Ho maar. - Zie je.
Jij bent de aardappelen ook zat.
Kloteoorlog!
Kloteleven!
Je had toch een vriend met ouders in Bezonche?
In Bezonche?
Ja, Alfonse Guignard. Ik ken hem enkel uit de oorlog.
Maar... waarom praat je over hem?
Zomaar.
Je slaapt niet, je denkt aan Alfonse. En je kent hem niet eens.
Nee.
- Het was een idioot. - Dat ontken ik ook niet.
Omcirkeld door de moffen wilde hij niet met mij vluchten.
Hij wilde zijn wapen niet weggooien.
In de rivier, da's makkelijk, het doet plons en zinkt.
Dat is heerlijk om te zien.
Hij stuurde toch een kaart uit Duitsland?
Die heb ik niet beantwoord.
- Moest je zijn ouders niet opzoeken? - Heb ik niet gedaan.
Zijn ouders, met een boerderij in Bezonche.
Ja, in Bezonche.
Die telen vast aardappelen.
Ja, aardappelen, ongetwijfeld.
Je moet ze eens opzoeken.
- In Bezonche? - Ja.
Nou, dat is een raar idee.
Hoe kom je op dat idee?
Dat kwam zomaar in me op.
Dat is geen slecht idee.
Ik vind het niet gek.
Over zulke ideeën moet je nadenken.
Natuurlijk.
Je moet nadenken.
Maar toch...
je hebt soms rare ideeën die ik nooit zou hebben.
Ik kan het niet helpen. Als je zo lacht,
wil ik meteen met je vrijen.
Meteen erna begon je te snurken.
Je valt altijd meteen in slaap.
Ik denk dan aan van alles.
Gisteren dacht ik dat je de Guignards kon gaan opzoeken in Bezonche.
Dat is een goed idee.
Ik zeg niet dat ik niet ga.
Maar ik moet er eerst over nadenken.
Ik kan toch niet zomaar 200 kilo piepers op mijn rug nemen?
Zelf 50 kilo,
dat zou opvallen. - Niet op je rug.
Dat is bezet gebied, dit is verboden gebied.
Je hebt een pas nodig.
Daar hoef je niet eens aan te denken.
En als het lukt om met 200 kilo piepers terug te komen,
wat kom ik hier dan tegen?
De Franse gendarme.
Alsof de moffen niet genoeg zijn.
En niet alleen de gendarme, ook de douane.
Dat is nog erger!
Net zo vals als de gendarme.
Gendarmes worden nog wel eens doodgeschoten.
Maar de douane overkomt nooit wat.
Wordt er wel eens een gebeten door een koffer?
Sterven ze in de strijd? Een arbeidsongeval?
Die lui worden oud.
Ze gaan allemaal met pensioen bij de douane.
- God helpt enkel hufters. - Er zijn toch ook goede bij?
"Goede"... Of misschien idiote?
Dat zeg ik omdat je broer erbij zit.
Waarschijnlijk is hij een hufter,
maar omdat het je broer is, zeg ik dat hij idioot is.
Daarom juist.
We kunnen ze bedonderen...
Dat moet kunnen.
...als we niet net even idioot zijn.
Nou, zeg maar hoe.
Door niks mee te nemen, bijvoorbeeld.
Niks meenemen?
Je lijkt het niet te snappen.
Ik moet jou altijd alles uitgebreid uitleggen.
"Niks meenemen"...
- Jij bent altijd de laatste. - Iemand moet het zijn.
Altijd een weerwoord.
- Kennen jullie het woord "eer"? - Ja, juffrouw!
Je hoort het vaak.
Ja. Eer en vaderland.
Erewoord.
- Eer aan de dapperen. - Goed.
Henri, kun jij me zeggen wat eer is?
Eer, is minder dan de aardappelen.
Wat betekent dat?
Niks. Dat betekent niks.
Jawel, aardappelen zijn beter dan eer.
Leg eens uit.
Papa kreeg een brief
van de burgemeester. Hij moest zijn erewoord geven
dat hij niet meer dan 50 kilo aardappelen had.
Die kreeg iedereen.
Als iedereen zijn erewoord gaf,
dan is eer dus minder dan de piepers.
Hé! Clovis!
- Hoi. - Ja.
Je had me wel even gedag mogen zeggen gisteren.
Daar is een begrafenis goed voor.
Om een douanebeambte te zien?
Ik ben toch je zwager?
Als ik je 's nacht tegenkom,
zeg ik echt niet: "Hé, mijn zwager".
Dan zeg ik: "Stik! Dat is pech!"
- Dat ligt eraan wat je bij je hebt. - Niks bijzonders.
Iets wat iedereen nodig heeft om te leven: piepers.
Piepers?
Dan ben je niet goed wijs.
Je moet ze per trein laten sturen,
onder rembours.
Dan maakt niemand het je moeilijk.
Ik geef je geen hand, want ik kan mijn stuur niet loslaten.
Alleen daarom niet.
Hé!
- Tabak? - Nee, dat heb ik vandaag niet.
Het spijt me.
Ik heb een idee.
Ik ga geen piepers halen en me laten aanhouden door de moffen.
Hoe dan wel?
Ik laat ze door de Guignards per trein sturen.
Een geweldige uitvinding.
Krijgen we zo onze piepers?
Een regeringsbeambte gaat ze ons brengen.
Dan doet die wat voor zijn geld.
Dat wilde ik zeggen.
Ik had jou daar niet voor nodig.
Ik denk ook wel eens na.
Als ze ze maar willen opsturen.
Hij kan zich laten pakken.
Dan krijgt hij niks.
Ik heb nog een idee.
- Misschien is het niet goed. - Vertel maar.
Als ik nu eens 20 kilo meeneem,
maar niet om op te eten.
Pootaardappelen, vroege.
- Die planten we dan meteen. - En als het vriest?
Dat riskeren we, de lente lijkt vroeg.
Gewoon om te proberen, een kilo of 20.
Dan oogsten we eind mei, begin juni.
Het proberen waard, als ze ze willen geven.
Het zijn de ouders van een oorlogsmaat.
Hoe dan ook.
Je had hem moeten schrijven.
Dat zouden ze fijn gevonden hebben.
Je moet vrienden altijd schrijven.
Ik zeg dat ik dat heb gedaan.
Dan had hij dat gezegd.
Ik zeg dat de post is kwijtgeraakt.
Ik neem zijn kaart mee, om het te laten zien.
- Heb je hem nog? - Waar jij hem hebt opgeborgen.
- Ik heb hem niet opgeborgen! - Hij moet ergens zijn.
Misschien in het mapje van de kalender.
Er staat alleen: "Groeten uit Duitsland".
"Groeten uit Duitsland"?
Wat goed dat je dat nog weet.
Die moet je ze laten zien. Zij weten het misschien.
Heb je hier iets uitgehaald?
Wij hebben niks gepakt. Dag, opa.
Verdomme!
Ik heb het bed ermee rechtgezet.
Hij ligt onder de poot bij de deur.
O! In achten gevouwen.
Laat zien.
"Groe...sland".
"Groeten uit Duitsland".
Zeker weten, dat is ie.
Ik strijk hem glad.
Stop.
Dat is genoeg.
Zo, we zijn klaar.
We hebben hard gewerkt.
Ze hoeven er alleen nog in.
- Alleen de piepers nog. - We zijn goed op weg.
Met je 20 kilo worden het er 200.
Zeg dat niet.
Zeg dat niet, dat is zinloos. Geen cijfers.
Hoe minder we praten...
En weet je, 200 kilo in die rotgrond...
Dit was een slagveld.
Het is waardeloos.
Er zijn te veel soldaten overheen gegaan.
Als we iets kunnen laten groeien, dan is dat de moeite waard.
Hallo.
Ik kom voor de treintijden.
Dus... "Vertrek uit Perceval: 07.16 uur."
"Aankomst in Bezonche: 09.51 uur."
Zeg, heb je een pasje?
Ach...
Die krijg ik vast niet voor wat ik ga doen.
Ik ga naar de ouders van een krijgsgevangene.
Wat goed.
Ik heb het beloofd. En ik heb al te lang gewacht.
En als je problemen krijgt?
Ik gaf mijn erewoord.
Erewoord.
Zoals dat voor de piepers.
Hier, lees dit eens.
"Bij Clovis
"vindt u honderden kilo's..."
"Honderden".
Ik heb er nog geen 10.
"... kilo's aardappelen
"verstopt achter de WC.
"Dat is een goede plek voor iemand
"die aardappelen belangrijker vindt dan eer.
"Ondertekend,
"iemand zonder aardappelen,
"maar met eer."
- Dat is toch een anonieme brief? - Daar lijkt het wel op.
Zal ik hem aan de juf laten zien? Zij weet wellicht wie hem schreef.
Ik raad het niet aan...
want ik denk dat zij het is.
We komen aan in Merbourg.
Eh... Pardon, meneer.
- Is dat een pas? - Ja, mevrouw.
O, u bent vertegenwoordiger.
Wordt er streng gecontroleerd?
Dat hang ervan af. Soms.
Merbourg.
Merbourg, identiteitscontrole.
Alleen reizigers met een pas mogen doorreizen.
Laat uw papieren zien.
Blijft u in uw coupé. Blijft u zitten voor de controle.
Dames en heren, papieren.
Dat is een verklaring van de prefectuur.
- U hebt een pasje nodig. - Dit is officieel.
- Ik wil een pasje zien. - Dat heb ik niet.
Uitstappen dan, onmiddellijk.
Mijn vrouw en ik.
Geen identiteitskaart.
Ausweis. Dat is goed.
Mevrouw, een pasje.
Een pasje.
Nein, uitstappen.
- Ik heb geen pasje. - U ook uitstappen.
Uw hoed! Uw hoed!
Uw hoed!
Stap in! Kom, stap in!
Stap in!
Pardon, meneer.
Kent u de boerderij van de Guignards?
Er zijn wel 10 Guignards hier.
Hun zoon zit gevangen in Duitsland.
De Guignards uit Montazin.
- Is dat een officiersvrouw? - Dat is een hoer.
O, ja?
Kijk, daar zitten er een twintigtal.
Allemaal sletten.
Ik ken dat soort bordelen niet, met een vlag.
Ja, dat vervangt de rode lamp.
Hier wonen de Guignards.
Teelt men hier aardappelen?
Ja, maar niet veel.
Ik teel ze niet.
En de Guignards?
Alleen voor eigen gebruik. Dat noem ik geen telen.
Dank u wel.
Goed. Ik ga ervandoor. Hopla!
Dag.
Ben ik hier bij de Guignards?
Ja. Ik ben Guignard senior.
Uw zoon vroeg me bij u langs te gaan.
Hij komt namens Alfonse.
Dag, mevrouw.
Ik kom zeg maar namens hem.
Hier...
Ik heb dit ontvangen.
Een tijdje geleden al.
Ik heb meteen geantwoord.
Maar ik heb nooit meer wat gehoord.
Die is van een tijdje geleden. Hij is bijna onleesbaar geworden.
Nodig hem binnen uit. Dat is beter.
Ik moet het stro verschonen.
We hebben samen gevochten.
We gingen uit elkaar toen de moffen kwamen.
Ik ben gevlucht.
Maar hij wilde niet deserteren.
Hij wilde zijn wapen niet weggooien.
In zekere zin
is hij een patriot.
Hij deed niets fout.
Nee, natuurlijk niet, maar we missen hem wel.
Misschien is hij beter af.
Nee, het gaat goed. Hij zit op een boerderij.
De baas is opgeroepen, hij vervangt hem.
Geeft u me zijn adres.
Hij zit in Polen!
Ze eten daar veel piepers, dat is ongelooflijk.
Hij is 12 kilo aangekomen.
Het werk is gedaan. Nu lust ik wel een wijntje.
Kom.
- Proost. - Op ons.
Dat doet je goed.
- Wil je een slok, moeders? - Nee.
Kijk.
Dat is de recentste foto.
Naast hem staat de bazin.
Ik zag een meisje dat op haar leek, op het station.
O jee!
Hij is flink dikker geworden sinds ik hem zag.
Niet zo gek, als hij zo goed eet.
Hij werkt ook hard.
Ja, maar hij eet genoeg. Dat is te zien op de foto.
Dank u, dank u.
En wat telen ze voor aardappelen daar waar hij zit?
Geen goede kwaliteit, aardappelen voor de varkens,
snapt u.
En u,
teelt u wat aardappelen hier?
Voor de oorlog was het heel anders.
We hadden tarwe en bieten, want dat bracht meer op.
We zouden nooit aan aardappelen hebben gedacht.
We kregen ze uit Tourny, waar ze bintjes telen.
Ik weet niet of u net zo van piepers houdt als ik.
Ik heb het liefste bintjes.
We krijgen er nu niet meer.
Maar u teelt vast nog wel wat voor eigen gebruik.
Ja, maar die zijn niet zo lekker.
Maar u teelt wel iets meer dan voor uzelf,
denk ik.
Meestal had ik wel wat over voor de verkoop,
maar geen idee waarom, de laatste oogst was niet geweldig.
Mogelijk is de grond op.
Nou ja, ik klaag niet.
Het schijnt dat ze aan de andere kant
helemaal niks hebben.
Daar kom ik vandaan.
Ik ging de grens over.
Ik weet niet hoe ik het heb gedaan.
Ik wilde piepers meenemen.
Natuurlijk.
Ik heb 2 kinderen.
Vorige week hebben we de laatste zak piepers aangebroken.
Ik kan u niks geven.
Het is een slecht jaar.
Ik snap het.
Ik had te veel geluk. Er moest wel iets naars gebeuren.
Gelukkig ben ik bij aardige mensen.
Het is bijna 12.00 uur.
Heeft u misschien honger?
Als ik geen pootaardappelen vind, plant ik die natuurlijk.
Met pootaardappelen win ik 3 maanden.
Dan heb ik eind juni al groen in het veld.
En dan bloemen.
Als het niet vriest.
Het gaat niet vriezen.
Hier.
Zo.
Het voorjaar is vroeg dit jaar.
Hij is er al. Maar er zijn geen pootaardappelen.
Wacht even.
Volgens mij is hij bij de buren gaan vragen.
Ik wist niet dat onze Alfonse zulke lieve ouders had.
Nou, zeg.
Vergeet me niet zijn adres te geven voor ik ga.
Potverdikke!
- Dat is varkensrug. - 1 kilo.
Als dat maar in de koffer past.
Hij gaat misschien stuk, maar het past.
En ik heb ook 2 droge kazen.
Dat past ook.
- Niet iedereen houdt ervan. - Ik wel. Ik hou van alles hier.
Maar u moet niet vergaan van de dorst.
- Kom, kom. - Nee, nee.
Echt niet, echt niet...
Of vindt u hem niet lekker?
Dan zou ik wel erg kieskeurig zijn.
Koest, rotbeest.
Hoor je wat ze zegt?
Kop dicht, idioot!
Ik dacht het al.
Hij heeft ze niet meer,
Marcel.
En kent u niet iemand anders die ze heeft?
Wat als jullie naar Saingery gaan?
- Dat is de zaadhandelaar. - Ja, de zaadhandelaar.
- Waarom doen we dat niet? - Die is dicht.
- Maar we kunnen toch gaan. - Eerst moet de wijn nog op.
Zonde om die niet op te maken.
Ik zei het toch. Niet alles is goed.
Ik heb geen tijd om te sorteren.
- Hoe laat gaat uw trein? - Om 15.10 uur.
Het is 15.05 uur.
Heeft u een pasje? Bent u er zo doorgekomen?
- Ja. - Dat lukt geen tweede keer.
U kunt beter niet met de trein gaan, maar over de weg.
In een truck. Met die lading is dat veiliger.
Zou dat kunnen?
Dat kan altijd.
Je moet durven.
- En een beetje geluk hebben. - Nou, geluk...
Dat heeft iedereen.
Ik weet niet, ik zit vaak in de rotzooi.
Zie je wel.
Je moet in de rotzooi zitten om te weten of je geluk hebt.
Nou, die heb ik dus gemist.
Dat is misschien maar beter.
Ik kan toch niet anders
als u met een lege koffer komt.
Dag, chef.
Gaat er een vrachtwagen naar Perceval?
Daar staat mijn fiets.
En ik heb de trein gemist.
En u heeft zeker geen pasje.
We zullen zien.
Serge?
Wat een stom spel, hè?
Er is iemand die over wil.
Nu meteen?
Als het kan.
Dat ligt eraan.
- Aan wat? - Wat daarin zit.
- Ik snap het niet. - Het is vast geen rattengif?
- Ik vervoer wat ik wil. - Ik ook, maar helaas wil ik u niet.
Wacht even.
Misschien kunnen we het eens worden.
- Wat drinkt u? - Witte wijn.
Voor mij geen witte wijn.
Een koffie.
Ik moet het weten.
Ik heb piepers.
O jee! In Parijs is er een tekort aan vlees en boter.
- Wij komen alles tekort. - Ja, goed.
Maar piepers...
En wat pekelvlees.
Met sperziebonen is dat niet slecht.
Mag ik het zien?
In tweeën gesneden is niet veel.
En dat, wat is dat?
Tja, het is geen brie.
En die piepers?
Dat zijn piepers.
U hebt daar 40 kilo.
30. Die wil ik niet kwijt. Het zijn poters.
Mijn vader heeft ook poters in zijn tuin.
Maar ja...
Ik wil minstens 25 kilo houden.
Nou, 5 kilo voor u.
En de helft van het vlees.
En een kaas.
10 kilo en de helft van het vlees, ik hoef geen kaas.
7 kilo en het vlees.
- 10! - 8!
10! Nou is het genoeg.
Hou het en zoek het maar uit!
Chef! De rekening.
We komen aan in Merbourg. Verstop je.
Kruip achterin. Ineengedoken kan het net.
Die man zit achterin. Hij maakt ruimte.
En niks doms doen, hè? Dat kan nu niet.
Toe maar.
U ligt niet gemakkelijk.
Er is altijd een eerste en een tweede klas.
Ik reis tweede klas en u eerste klas.
Waar gaat u heen?
Ik wil naar België.
Ik woon vlak bij de grens.
- Het stinkt hier. - Dat brengt geluk.
Halt! Stop, controle.
Meer naar voren.
Naar voren.
Stap uit voor de controle.
Ik lig niet dwars. Jullie willen kijken, toe maar.
Ik zeg toch dat het mest is voor de tarwe,
voor de aardappelen,
voor al het goeds dat we voor jullie verbouwen.
Geluksvogels.
Zullen we even stoppen?
Als u wilt.
Wat wil je nog meer.
Als je er niet af en toe op uit gaat...
Ik doe het niet vaak, maar dat zou ik wel moeten doen.
Zo'n mooie dame als u
zien we hier niet veel.
Inspireert de natuur u niet?
Het is te dicht bij de weg.
Inderdaad.
En mijn fiets. Die kan ik beter niet laten staan.
Gendarmes!
Verdomme.
Verdikkeme. Kloteland! Altijd maar klimmen.
Ja, hellingen hebben we hier genoeg.
Ik ga even pissen.
Als je wilt. Ik trakteer.
Nee, bedankt.
Jammer. We pissen zo weinig,
het lucht op.
Kijken is niet netjes.
- Hé! Collega! - Ja.
Kijk eens wat ik vind!
Piepers.
Het lijken wel poters.
Jeetje, zeg.
Die zijn hier niet geplant.
Dat is minstens 15 kilo.
Goed zoeken, misschien vinden we nog vlees.
Daar ligt nog een mooie.
- Die passen niet in onze tas. - Jawel, we laten ze niet liggen.
Ik zei toch: je moet altijd even gaan pissen.
U neemt het nogal goed op.
Vanavond lach ik misschien niet meer.
Maar zover is het niet.
Clovis is iets aan het planten in het veld.
Want kan hij nu planten?
Dat boeit me niet.
Mooie piepers.
Wees niet bang. Ik pak ze niet af.
Ik heb geen advies voor je, maar toch...
Nu piepers planten... je kunt ze beter opeten.
- Doe wat je wilt. - Dat doe ik.
Maar als ik die mooie piepers zie, om op te eten,
en jij stopt ze in de grond en ze verrotten dan...
Er groeien nieuwe.
Maar als ze gaan groeien, ben jij er dan nog wel?
- Wellicht ben je dood. - Blijf erbuiten.
Ik heb een principe:
"Eten of gegeten worden."
Jij doet wat je wilt en ik...
Ik ben niet magerder dan jij.
Wat jij eet, is niet altijd van jou.
Ach... Wilde konijnen.
Die zijn van iedereen.
Ze zijn van wie ze kan pakken.
De piepers ook, zeker.
Ik geef je een goede raad:
hang hier niet te vaak rond.
Een goed verstaander...
Dat hoorde ik niet.
Ik wist dat hij land bewerkte.
Ik wist niet dat hij ging planten.
Wat planten?
Dat vragen we ons juist af.
Een kilo grof zout.
Wat kan hij nou planten?
Sommigen redden zich altijd wel.
Ja. Sommigen hebben geluk.
Ik ben niet jaloers, maar toch.
Ik ga kijken. Ik ben zo terug.
Het zijn piepers.
Piepers?
- Weet je het zeker? - Ik zag ze.
Waarom zeg je dan niks?
Nu ben ik aan de beurt.
Ik wil graag doperwten.
Maurice!
Clovis plant piepers.
Wat kan mij dat schelen?
Hij heeft er te veel, anderen hebben niks.
- Die vriezen kapot. - Nou, Clovis is slim.
- Hij weet er veel van. - Misschien handelt hij.
Hopelijk gaat het niet vriezen.
Maak je geen zorgen, Bayochet.
Let op de maan.
Maak je geen zorgen.
- Ze houden het wel. - Clovis!
Ik breng je dit.
Van de prefectuur. Het gaat over de tewerkstelling.
Voor het geval er Franse arbeiders nodig zijn.
- Wanneer komen ze? - Donderdag.
Ze zeggen dat er voordelen zijn: bonussen, extraatjes...
En een bom op je knar, 's nachts gebeurt er van alles.
Maar je bent nog niet weg.
Kijk, die schoenen vind ik mooi.
Wat zou het zijn? Vast geen leer.
Regel een bon.
Hou op met je schoenen van wijnkurken!
Ik ga naar Moffenland en jij denkt daaraan.
Jij kijkt naar schoenen van wijnkurken.
- Verdomme! Verdomme! - Ik doe niks verkeerd.
En dat overkomt me net als ik mijn piepers plant.
Je bent nog niet weg.
Hoe ga jij het in je eentje redden?
- En de kinderen? - Ik kan tuinieren.
Dat is geen tuinieren.
Hoe doe je dat met die pootaardappelen?
Die poters vragen zorg.
Zodra ze uitkomen, moet je er goed voor zorgen.
Eerst stutten.
En dan moet je schoffelen.
En als het vriest, bedek je ze.
Je moet ze koesteren, liefhebben.
Je moet veel van ze houden om dat te doen.
En ik weet dat je dat niet kunt.
Ik haal ze eruit, alles wat ik geplant heb.
Ik kan het niet allemaal laten verrotten.
Dan denken ze maar dat ik gek ben!
Kom je niet eten?
Ik heb geen honger.
Wat een herrie maak jij, met je piepers!
Iedereen praat erover.
Je had Bayochet moeten zien.
Alsof hij een dikke pieper had doorgeslikt
en die was blijven steken.
Hij zei: "Dat is geen teelt voor hem.
"Daar moet je verstand van hebben."
O, die klotedeur!
Je praat te veel. Je lacht te veel, dan krijg je last.
- Hij had een aanval vannacht. - Het is geen aanval!
Het is migraine.
Maak je niet druk, jongen.
Ik leef nog lang genoeg om jouw piepers te zien.
Natuurlijk, papa.
En ze zullen mooi zijn.
We genieten er samen van.
Het zal ze bezuren.
Vroeger waren ze niet zo gemeen. Ze hebben honger.
Het zijn net slakken: hoe minder eten, hoe meer slijm.
Is hij niet wat kort?
Alles onder de billen dat moet je niet willen.
Ja, maar toch.
- Is Maurice er niet? - Maurice!
Ja! Ik kom, ik kom!
Braaf zijn, hè?
- Heb je aan de botersaus gedacht? - Die heeft mijn zus.
Niks doms doen, jullie twee.
Kan ik u helpen?
Ik kom voor de schoenen van wijnkurken.
- Van het materiaal kurk. - Dat is hetzelfde.
Kijk eens.
Zij vindt ze mooi.
We moeten zachtjes naar binnen...
en we betrappen ze in bed.
- Zeg, heb jij de sleutel? - Hè?
Heb jij de sleutel?
- De sleutel? - Ja.
Ho, wacht.
Wacht, hou eens vast.
Pas op!
Dat kietelt.
- Er is geen sleutel. - Ik ben hem kwijt.
Dan moet je Fifine roepen.
Hij smeert hem achterom. Verdomme! Mislukt!
We krijgen nog wel een kans. Kom.
Ben jij het?
- Stoor ik? - Sliep je niet bij je zus?
Ze wilde het niet.
Dat verbaast me niks.
O, verdomme!
Dan zeg ik u maar welterusten, beste Fifine.
Je ziet ze als eerste.
Waar komen de eerste eruit?
Het is de derde rij.
Voorzichtig.
Kijk uit waar je loopt.
- Verdorie, dat doet je wat. - Je moet misschien lachen,
maar als ik 's nachts niet kan slapen denk ik aan die piepers van je.
Dan vergeet ik mijn migraine.
Ik denk er ook steeds aan. Misschien wel te veel.
Ik wil het zo graag, ik ben bang dat het ongeluk brengt.
Als de wind naar het noorden draait...
O, dat gebeurt niet.
Het duurt nog eeuwen voor ik kan stutten.
Doe rustig aan. Dat is vast verdomde kwetsbaar.
Wees niet bang.
Zulke piepers, weet je,
die dwingen respect af.
Hij is ook vol bewondering voor wat je gelukt is.
Heb je iets gehoord na je medische inspectie?
Nog niet.
Paardenbloemen.
Je moet toch wat eten.
Als je dat eten kan noemen.
Er zijn er veel dit jaar...
paardenbloemen.
Niet dat ik ze lekker vind...
Mijn vrouw is er ook niet gek op. Wij houden van piepers.
- Zoals iedereen. - Niet iedereen heeft er te veel.
Zijn er die te veel piepers hebben?
- Weet je niet wie ik bedoel? - Nee.
Ik weet wel wie ik een pak slaag geef.
Heb je al eens een pieper op je smoel gehad?
Jij bent sterker. Ik heb een lege maag.
Toe dan. Toe dan. Waar wacht je op?
Doe het dan.
- Je plaatst hem goed. - Is hij recht?
Er zijn weinig hufters die over deze schutting komen.
Een open veld inlopen is in ieder geval iets anders
dan over een omheining klimmen.
Bayochet is een angsthaas. Hij durft vast niet.
Maak je niet druk om hem, die komt niet.
Die smeert 'm.
Hij gaat naar Duitsland.
Bayochet?
Hij gaat werken in Duitsland.
Is hij opgeroepen?
Hij wil het zelf.
Hij kan amper rechtop staan. Dat ze hem willen...
Ze zijn blijkbaar niet kieskeurig.
Hij zei: "Dan krijg ik tenminste te eten,
"en ik stuur pakjes."
Dat is lelijk.
Liever hij dan een ander.
Je hebt toch geen meelij?
Het is geen rotvent.
Het is een arme drommel, net als wij.
Ik ben niet bang voor dieven.
Die heb je hier niet.
Alleen Larobesse.
Maar die schutting staat er niet voor Larobesse.
Nee, alleen voor de zwijnen.
Die stormen eropaf en verwoesten alles.
Behalve hekken.
Zwijnen letten op hekken. Grappig, hè?
En daarom heb ik er een geplaatst.
- Fifine! - Ja?
Ik heb een hangslot nodig.
Voor de zwijnen?
- Een grote? - Ja. Als we toch bezig zijn.
Sla die spijker daarin.
Toe maar.
Vorig jaar was er geen hek, dat was mooier.
Je zag de piepers.
En je wantrouwde de mensen niet.
Licht uit.
Dag, Fifine.
- Is het hangslot niet goed? - Nee, dat niet.
Ik heb liever een gewoon slot.
Met een deur heb je een slot nodig.
Dat hoort erbij.
Eén sleutel?
Ja. Die zijn op rantsoen.
Niet verliezen, hoor.
Het is niet vernield. Nee, dat niet.
Het is alsof men rondsloop, wachtend...
Op wat?
Tot ze iets tegen die piepers konden doen.
Je ziet spoken.
Het was geen vriendenbezoekje!
Probeer te slapen.
Als je die schutting niet had gebouwd...
Begin je er weer over?
Zonder schutting kon je sporen zien
en denken: "Er is iemand geweest."
Dat is alles.
Dan zou je beter slapen.
Ja.
Je hebt gelijk.
Maar met een schutting, al er iemand inkomt,
dan is hij iets slechts van plan?
Misschien is het Larobesse.
Met zijn kind dan.
Volgens mij zijn het er twee.
Een grote en een kleine, denk ik.
Er waren twee verschillende sporen.
Larobesse zou niet voor niks komen.
Het is nog te vroeg voor de piepers.
Je wilt gaan kijken, hè?
Ik heb een goed slot gekocht en geplaatst.
Ik denk niet dat ze daarmee binnen kunnen komen.
- Moet je daar om lachen? - Ja, een beetje.
Je hoort me graag lachen. Dat zei je zelf.
Ja, ja. Maar niet altijd.
Ze zijn weer geweest.
Ik zie sporen.
Maar ze hadden een sleutel.
- Het slot is niet geforceerd. - Een loper, dus.
Of een kopie.
Verdomme.
Verdomme!
Het zit vol kevers.
Ze zitten overal. Ze zitten overal!
Overal!
Die hebben zij toch niet meegenomen?
Dat weet ik niet! Waarom niet?
In een doosje?
Maar kijk dan!
Ze vreten zich vol.
Vreten en eitjes leggen, tegelijkertijd.
Een smerig staaltje perfectie.
Er is geen betere in zijn soort.
Stop nou! Je moet ze niet pletten.
Ze leggen nog als ze creperen.
Je hebt gelijk.
Je moet ze verbranden.
We zien niks, hij brandt te snel.
Het verbaast me dat ze het vuur niet opeten.
Ik moet loodarsenaat hebben.
- Natuurlijk, arsenaat. - Wat is dat?
Totale oorlog. Arsenicum en lood, alles dood.
Waar vind je dat nog?
Dat is er nauwelijks.
Ze doden er nu mensen mee. Dat is urgenter dan kevers.
- Ik vind het wel. - Op de zwarte markt is het duur.
Maakt niet uit!
Maar met 2 paar handen...
Die van jou zeker!
Ik schil de piepers die Guignard ons stuurt.
Hij heeft me gezien. Hij drinkt zijn koffie op.
Hij heet Lulu met de korte armpjes.
Maar hij heeft veel invloed. Van hier tot Berlijn, zegt men.
- Dit is Clovis. - Hij heeft een goede kop.
Dus jij wilt loodarsenaat?
Hoeveel? 50 kilo, 100 kilo...
Nee, zeg.
Ik heb een aardappelveld dat verwoest wordt door kevers.
Een kilo.
Dat is niet interessant.
Ik dacht het al.
- Hoe duur is een kilo? - 500 ballen.
500 ballen?
Vroeger was dat 40 stuivers.
Voor de oorlog at ik voor 40 stuivers.
Nu vragen ze 500 ballen voor biefstuk met patat.
Sorry.
Hé!
Je hebt een goede kop. Ik zal je matsen.
- Woont hij bij de grens? - Ja.
Je haalt voor mij een kistje mooie sigaren
en dan is de arsenaat gratis.
Gif voor gif, ik heb liever dat van mij.
Ik zal het proberen, maar het is niet makkelijk.
Je kent vast wel een douanier.
O, jemig, ja, die ken ik zeker.
- Mijn zwager. - Nou dan...
Wat als je bij de grens gepakt wordt met de sigaren?
Wil je dat ik zeg dat ik niet gepakt word?
- Dan zeg ik dat. - En als je de cel ingaat?
Dan zeg ik het ook.
Is dat het waard?
Moet ik dan alles vergeten? Is dat wat je me aanraadt?
Wind je niet zo op over je piepers.
De Guignards sturen ze ons.
Dat is iets anders.
We hebben hun piepers en die van mij.
Jouw piepers, dat is ijdele roem.
IJdele roem?
IJdele roem.
En als ik mijn broer vraag je te helpen?
Bij de douane hebben ze gelegenheden.
Hij wil misschien helpen.
Luister, Mathilde,
jouw broer kan de pot op, en de hele douane ook.
Als je ook om mijn piepers gaf, zou je dit nooit zeggen.
Ik wil zo'n hufter niks schuldig zijn.
Ze zijn te belangrijk voor me, ik probeer het wel alleen.
Jammer dat je niet achter me staat.
Niets kan me ervan weerhouden.
Hij zou het zelf moeten vragen.
Ik zou het graag geweigerd hebben.
Hij zegt dat je geen hufter bent. Hij vergist zich.
Een pakje uit Bezonche.
- Dat is alleen zaagsel. - En de piepers?
Nou, zeg.
Zijn ze gestolen?
Ze zijn vervangen door zaagsel.
Ik heb 30 frank betaald voor zaagsel.
Hadden ze maar iets erin gelaten.
Iemand heeft onderweg de piepers gestolen.
Je moet ze ook niet alleen laten reizen.
Er zit alleen zaagsel in.
Dat is goed georganiseerd.
Erger nog. Dat doen ze vast nog een keer.
Dat weet je volgende keer.
Het is net een serie: morgen het vervolg.
Maar wat gaan we nu eten?
Paardenbloemen, net als iedereen zonder piepers.
Zijn die van ons verwoest?
De piepers worden opgevreten door beestjes.
Honderden, die niet verdrietig zijn om hun zusjes.
Wat doen we?
Waarmee?
Piepers... Ik heb er genoeg van!
Ik ben het spuugzat!
Het komt me tot hier!
Begrijp je?
- Sinds wanneer? - Ik weet niet. Nu.
We moeten ze niet vlak voor de oogst verliezen.
Dat krijg je als je opschept over je piepers.
Hou je kop!
IJdele roem, hè?
IJdele roem!
Ga opa halen.
Dat zaagsel neem ik wel mee, als je wilt.
Dat doe ik in de kachel, dat brandt goed.
Dan is het nog ergens goed voor.
Dat vervangt de kapotte stoelen.
Clovis is driftig.
Hij is heel driftig.
Dat hoort bij zijn leeftijd.
Was u vroeger ook driftig?
Precies zo.
We hadden met hem moeten praten en meer interesse moeten tonen.
Als ik dat doe, stuurt hij me weg, net nu we de piepers nodig hebben.
Hij heeft ze al langer nodig.
Hij wilde ze al zo lang poten.
Dat was geen opwelling.
Niet alleen een opwelling.
Soms heb je ineens de behoefte iets buitengewoons te doen
wat niemand voor mogelijk houdt.
Dat kan van alles zijn, piepers, bijvoorbeeld.
Dat komt ineens op.
Als waanzin.
Een behoefte om boven alles uit te stijgen,
sterker te zijn dan de rest.
Als het je bekruipt, doe je er niks aan,
dan moet het gebeuren.
En het lukt vaak niet.
Meestal moet je het opgeven.
Ik had vaak zulke ideeën.
Maar ik wist nooit goed wat voor bijzonders ik kon doen.
Dag, oma!
Laat de kinderen maar hier.
Dan zijn jullie vanavond even met zijn tweetjes.
Kom je niet naar bed?
Ik lig al.
In je eigen bed.
Dit is mijn bed.
Ga slapen.
Hoe kan ik nou slapen zonder jou naast me?
Ik dacht dat je vannacht misschien naar België kon.
Waarvoor?
Voor sigaren.
En dat zeg je nu?
Het is te laat.
Ik wil niet meer.
Misschien had ik niet zo koppig moeten zijn.
Ik was niet sterk zat.
Armen hebben nooit de kracht.
Alles werkt ze tegen:
de rijken, de gendarmes,
kevers die alles opvreten.
Moet je ze tegenhouden?
Waarom?
Heeft het zin?
Je eindigt altijd onder de grond.
We worden zelf opgevreten.
Wat een moeite om de dood een plezier te doen.
Alleen op die bank slapen staat je niet.
Clovis!
Wie is daar?
Doe open! Ik ben het, Maurice!
- Wat wil je van Clovis? - Er is iemand bij zijn piepers.
Ze lopen door de piepers.
Wie?
Fifine en...
Ga maar kijken. Ze zijn er al een tijdje.
Ik wist niet waar ze heen gingen. Nou, naar je tuin, via de deur.
Ja!
Natuurlijk.
Tussen de piepers!
Door de deur!
Die Fifine.
Kom.
Stil, of het gaat niet door.
Loop je nu nog eens door?
Mooi niet.
Als je even bedrogen als dronken bent...
Ik werd nog meer bedrogen.
Geneer je vooral niet.
O, ben jij het!
De douanier!
Ik vond het nog nooit zo leuk om een douanier te zien.
En nog nooit zag ik er één in zijn blote gat.
En dat verandert alles.
Nee, Ernest, ga door. Zo ben je tenminste nuttig.
Zolang je hier bent, stelen ze mijn piepers niet.
Fifine, schoonheid, de sleutel naar de hemel mag je houden.
Ik zou hem je niet willen afnemen.
Je gebruikt hem tenminste goed.
Nu word jij eens een keer betrapt.
Kijk niet zo dom.
Nee, ik wil niet.
Nee, je bent niet lief.
Nee, ga weg!
En Fifine, wat zei ze?
Fifine is een mooie vrouw.
En dat merk je nu?
Hier!
Je mag niet aan haar denken.
Misschien kan ik er nog een maken.
Kom eens kijken.
Er is iets gebracht.
Ik hoef niet te vragen wie ze bracht.
Zie je, douaniers zijn soms aardig.
En?
Vreselijk.
Binnenkort de invasie. Veel kaput.
Officieren zijn niet te vertrouwen.
Die geloven nog in hun Führer.
- Hij is nog niet klaar. - Hij krijgt geen kans meer.
Kleine kinderen.
Ze bezetten het magazijn van de fabriek.
- Verdomme, en mijn piepers? - Hoezo?
Je was toch soldaat?
Dan pak je wat je wilt. Dat kunnen zij ook.
Ik weet wat we gaan doen.
Jij klimt in de sparren en houdt het in de gaten.
Als er iets is, kom je me halen in de gieterij.
Haal jij een mestvork. Die zet ik bij de schutting.
Kom op, snel!
Je bent buiten adem, oudje, ga zitten.
Ik heb wel iets anders te doen.
Maurice!
- Het zijn er wel 20. - Die zijn niet gevaarlijk.
Kijk maar, allemaal jonkies.
Daar ben jij toch niet bang van, Fifine?
Maurice!
Zeg maar gewoon "bonnen". Dan houden ze wel op.
Maurice!
- Klein stukje. - Bonnen!
20 frank.
Er is genoeg voor iedereen.
- Ze worden ziek. - Jammer dan.
In de salade... maar niet te veel.
Tot ziens, heren. Tot ziens.
Ik kwam er geen tegen.
Ze zitten vast allemaal in hun kamp.
Ik ben bang voor morgen.
Nee. Ze gaan blijkbaar al vroeg weg.
Hier, ik heb warme koffie voor je, echte.
Dat mag ik niet hebben, maar wat maakt het uit,
dieet of geen dieet.
Je ziet er goed uit de laatste tijd.
- Ga maar slapen. - Dat meen je niet.
Ik ben liever hier.
Je moeder kan door mij niet slapen.
Goed laxeermiddel...
Wat voor viezigheid krijgen die te eten?
Dat doet me ergens aan denken.
Dat was in de Argonne.
In 1917, voorjaar 1917.
We waren op patrouille, ene Auguste Picard en ik.
We stuitten op twee Duitsers die net als wij op patrouille waren.
Maar ze zagen ons niet, ze dachten dat ze alleen waren.
En ze deden hun broek omlaag...
Dat was een mooi doelwit.
Dat was niet te missen.
Picard legde aan,
maar schoot niet.
"Schiet", zei ik, "waar wacht je op?"
"Schiet jij maar", zei hij. "Ik kan het niet."
Goed. Ik legde aan...
"En? Jij schiet ook niet?"
Ik kon ook niet schieten.
We konden het niet.
We hebben ze dus laten gaan.
Het waren geen moffen meer.
Het waren schijtende mannen,
net als jij en ik.
Verdomme.
Help me erover.
Er zwaait wat voor ze.
Goed dat ik er een echt slot op heb gezet.
Een hangslot hadden ze gesloopt.
Mijn hemel!
Groot ongeluk.
De commandant vindt het heel erg.
De onderofficier wordt gestraft.
Hij wil u vergoeden, als u geen aangifte doet.
Doe wat u wilt.
Groot ongeluk.
Diepe spijt.
Ik hoef niks.
Alleen mijn piepers.
Natuurlijk.
Daardoor is hij dood.
Vertaling: Cora Bastiaansen voor Eclair Media